Twoje dziecko i stres - MATERIAŁ DLA RODZICÓW

W okresie przedłużającego się stanu epidemiologicznego w Polsce i na świecie, gdy w naszym codziennym funkcjonowaniu zmieniło się tak wiele, dziecko ma prawo przeżywać nadmierny stres. Ta sama sytuacja na każdego z nas może wpływać inaczej, a poczucie: „tego po prostu za wiele!” nie musi być związane wyłącznie z problemem koronawirusa.
Zachęcam Państwa do zapoznania się z materiałem dotyczącym doświadczania przez dziecko stresu, zawierającym także podpowiedź, jak mu pomóc w złagodzeniu tego nieprzyjemnego stanu. Informacje zawarte w artykule zaczerpnięte zostały z książki A.D.Hart’a  pt. „Twoje dziecko i stres. Dlaczego dziecko jest pomocne, negatywnie nastawione do świata i brak mu wiary w siebie? Jak rozpoznawać oznaki stresu i przeciwdziałać im?”.


     Świat naszych dzieci staje się coraz bardziej niebezpieczny i pełen konfliktów. Stres wywoływany przez szybko zmieniające się otoczenie społeczne i kulturowe nie jest przyjazny dla młodych ludzi. Sprawia, że dorastanie staje się coraz bardziej skomplikowane. Wywołuje również szybsze zmęczenie ciała. Na dzisiejszych dzieciach odbija się także wzrastająca presja zbyt wielkiej stymulacji, zbyt szerokich wyzwań, zbyt dużego wyboru i zbyt wielu możliwości. Niektóre dzieci mają problemy psychosomatyczne – bóle brzucha, spocone dłonie, przejawiają nerwowość, cierpią na tiki nerwowe czy bóle głowy. Inne są bardziej podatne na przeziębienia, grypy i infekcje, ponieważ został osłabiony ich system immunologiczny. A dzieci cierpiące na przewlekłą alergię czy astmę odkrywają, że stres pogarsza ich kłopoty ze zdrowiem. Wiele badań potwierdza, że przedłużający się stres pociąga za sobą konsekwencje, a dzieci doświadczają ich coraz silniej w naszym ogólnie zestresowanym społeczeństwie.
Stres, traktowany jako pobudzenie – stan fizycznego i psychicznego „napięcia” potrzebnego, aby skoncentrować się na określonym działaniu i należycie je wykonać jest czymś towarzyszącym nam przez całe życie, reakcją wpisaną w nasze funkcjonowanie. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy zwykły stres przeradza się w niezwykle silne – a na dodatek negatywne – napięcie czy dominującą presję. Napięcie, jeśli jest okazjonalne np. związane z pisaniem sprawdzianu, zawężone do pewnych ram czasowych, choć wydaje się negatywne odczuciach, nie będzie czymś niszczącym. Może wręcz motywować do nauki, należytego przygotowania się. To, co odróżnia normalny, zdrowy i pozytywny stres od stresu o niszczących skutkach to czas trwania. Im dłużej organizm pozostaje w stanie podniecenia (niezależnie od jego intensywności), tym bardziej prawdopodobne jest niszczące działanie stresu. Podsumowując: Jedynym dobrym stresem jest stres krótkotrwały. Nawet proste pobudzenie, jeśli trwa zbyt długo, może wywołać stresopochodne problemy. Natomiast skraje stany stresowe, utrzymujące się przez dłuższy czas prawie zawsze będą wywołują poważne szkody, szczególnie w układzie sercowo – naczyniowym.
Reakcja stresowa bywa zwykle opisywana jako reakcja typu „walki lub ucieczki”. Aspekt walki wyraża się poprzez gniew i jest to jeden z powodów, dlaczego dzieci odpowiadają silnym gniewem na wszystko, co im zagraża. Aspekt ucieczki daje o sobie znać w postaci lęku, impulsu, aby ukryć się przed niebezpieczeństwem.
Gdy ciała i umysły ulegają przeciążeniu, pojawiają się sygnały ostrzegawcze. Jeśli stres utrzymuje się dłużej, pojawiają się poważniejsze szkody. Pozostaje oczywiście zasadnicze pytanie: Po czym poznać że granice stresu zostały przekroczone? Niestety nie ma tu żadnej bezwzględnej miary. Tolerancja na stres jest różna u różnych dorosłych i dzieci. Mimo to istnieją pewne oznaki, które zawsze wskazują na nadmierny stres. Załączony test „Czy moje dziecko doświadcza nadmiernego stresu?” ma pokazać ogólny obraz stresu doświadczanego przez dziecko.
Człowiek nie jest tak skonstruowany, aby żyć w stanie ciągłego pobudzenia. Przeciwnie, potrzebujemy równowagi pomiędzy stanem niskiego i wysokiego napięcia. Potrzebujemy „szczytów” stymulacji nie tylko po to, aby radzić sobie w trudnych sytuacjach, lecz także po to, aby się rozwijać i odkrywać sens życia. Lecz potrzebujemy także „spokojnych dolin”, odpoczynku i niskiego poziomu wzmocnień, abyśmy mogli dojść do siebie po okresach intensywnego pobudzenia.
Symptomy stresu u twojego dziecka
Jakie są symptomy zbyt dużego stresu? Jak rodzic zwróć szczególną uwagę na:
bóle głowy,
niepokój i paniczne reakcje lękowe,
nieregularny lub przyspieszony rytm pracy serca,
zawroty głowy, omdlenia,
dolegliwości żołądkowe,
rozstrój jelit,
bóle całego ciała
zgrzytanie zębami, bóle szczeki,
zimne ręce
choroby skóry
częste infekcje i zachorowania
chroniczne choroby, takie jak astma cz alergia,
depresja,
ogólna apatia,
wybuchy gniewu,
zanik apetytu,
poirytowanie,
niepokój
kłopoty ze snem,
Emocjonalne oznaki stresu:
- problemy z poczuciem własnej wartości,
- gniew
-niepokój
- depresja.

Zewnętrzne czynniki powodujące stres: konflikt, zmiany w życiu, nadmierna rywalizacja.

Możemy pomóc naszemu dziecku mieć szczęśliwsze, wolniejsze od stresów życie – dostarczając muz zasobów niezbędnych do radzenia sobie ze stresem. Zasoby te wspierają dziecko w okresach nasilonego stresu i uczą umiejętności radzenia sobie z nim.
Źródło 1: Pełni troski, zaangażowani, udzielający wsparcia rodzice.
Źródło 2: Okazująca troskę i miłość dalsza rodzina.
Źródło 3: Bezpieczne, wolne od znęcania się środowisko.
Źródło 4: Wspierający i rozumiejący potrzeby dzieci nauczyciele
Źródło 5: Zajęcia podbudowujące własny wizerunek (pasje, rozwijanie zainteresowań, przynależność do pozytywnie działającej grupy.

Metody uodporniające dzieci na stres:
1) Dopilnuj, aby Twoje dziecko miało wystarczająca ilość snu.
2) Pomóż dziecku utrzymać dobra kondycję fizyczną.
3) Naucz dziecko sztuki relaksu.
4) „Zaczep” dziecko przeciwko stresowi:
- stopniowo wystawiaj dziecko na problemy,
- oprzyj się impulsowi ratowania (rodzice stopniowo powinni wycofywać się, aby dzieci same rozwiązywały swoje problemy, itd.
5) Wzmocnij u dziecka poczucie własnej wartości.
Temat stresu w życiu dziecka, źródeł, sposobu reagowania, skutków oraz budowanie środowiska sprzyjającego obniżeniu szkodliwego jego poziomu to złożone zagadnienie. Przedstawione informacje nie wyczerpują tegoż tematu. Są raczej zachętą do pochylenia się nad doświadczeniami naszych dzieci w tym niełatwym, także dla nas dorosłych okresie i udzielanie adekwatnego wsparcia.

Szkolny psycholog oraz pedagog służą pomocą także w takich kwestiach. Zapraszamy do kontaktu.

Pedagog szkolny
Jolanta Mochol

 

Szukaj